Mụn quanh mũi: dầu thừa, khẩu trang hay sản phẩm bít tắc?

Mụn quanh mũi thường xuất hiện ở cánh mũi, rãnh mũi và vùng chữ T — nơi da dễ đổ dầu, bí dưới khẩu trang hoặc đọng kem chống nắng, trang điểm. Có trường hợp là mụn đầu trắng, đầu đen, sợi bã nhờn; cũng có trường hợp là kích ứng quanh nếp mũi.

Vị trí quanh mũi chỉ là manh mối, không phải chẩn đoán chắc chắn. Nếu bạn muốn hiểu vì sao mụn có thể tập trung ở từng vùng mặt, phần mụn quanh mũi trong bản đồ vị trí mụn trên mặt sẽ giúp đặt vấn đề đúng hơn.

Vì sao vùng quanh mũi dễ nổi mụn?

Quanh mũi thuộc vùng chữ T, nơi tuyến bã hoạt động mạnh hơn ở nhiều người. Khi bã nhờn, tế bào chết và chất đọng từ sản phẩm chăm sóc da tích tụ trong lỗ chân lông, nhân mụn có thể hình thành. AAD mô tả mụn liên quan đến lỗ chân lông bị bít tắc bởi dầu và tế bào chết, cùng với vi khuẩn và phản ứng viêm.

Cánh mũi và rãnh mũi còn là vùng có nếp gấp, dễ sót sữa rửa mặt, kem chống nắng, phấn nền hoặc dầu tẩy trang nếu làm sạch chưa phù hợp. Khi đeo khẩu trang nhiều giờ, hơi ẩm, ma sát và bí tắc có thể làm nốt quanh mũi hoặc quanh má-mũi dễ bùng lên hơn.

Ngoài mụn trứng cá, vùng rãnh mũi cũng có thể gặp kích ứng, đỏ bong, viêm da tiết bã hoặc viêm quanh mũi. Vì vậy, nếu có đỏ rát, bong vảy, ngứa hoặc nứt nẻ kéo dài, không nên chỉ xử lý như mụn thông thường.

Sợi bã nhờn, đầu đen và mụn quanh mũi khác nhau thế nào?

Nhiều người nhìn thấy chấm nhỏ ở cánh mũi và nghĩ đó luôn là mụn. Thực tế, sợi bã nhờn thường là các chấm nhỏ khá đều, màu xám nhạt hoặc vàng nhạt, nằm ở lỗ chân lông vùng mũi và có thể quay lại nhanh sau khi làm sạch. Đây không giống một nốt mụn viêm riêng lẻ.

Mụn đầu đen là nhân mở, có đầu sậm màu do chất trong lỗ chân lông bị oxy hóa. DermNet mô tả mụn trứng cá có thể gồm comedone mở và đóng, sẩn, mụn mủ hoặc nốt viêm. Nếu vùng quanh mũi có nhiều comedone, cách chăm sóc sẽ khác với nốt đỏ đau hoặc kích ứng da.

Không nên dùng miếng lột, dụng cụ nặn hoặc móng tay tác động liên tục vào cánh mũi. Dù có thể làm bề mặt trông sạch tạm thời, thao tác mạnh dễ gây đỏ rát, trầy xước, giãn mao mạch nông hoặc làm viêm nặng hơn, đặc biệt ở vùng da mỏng quanh mũi.

Khẩu trang, kính và sản phẩm có vai trò gì?

Khẩu trang có thể tạo ma sát ở sống mũi, hai cánh mũi và vùng má gần mũi. Khi đeo lâu trong môi trường nóng ẩm, mồ hôi và dầu tích tụ dưới khẩu trang có thể làm da bí hơn. Nếu mụn tăng đúng vùng khẩu trang chạm vào, đây là một manh mối đáng chú ý.

Gọng kính cũng có thể giữ dầu, bụi và kem chống nắng ở vùng sống mũi/cánh mũi. Việc ít vệ sinh gọng kính, đeo kính quá chật hoặc để kính trượt cọ liên tục có thể làm vùng quanh mũi dễ đỏ và nổi nốt hơn.

Sản phẩm bít tắc hoặc dùng quá dày ở nếp mũi cũng là yếu tố thường gặp. Kem chống nắng, kem dưỡng đặc, kem nền, che khuyết điểm và dầu tẩy trang nếu không được làm sạch phù hợp có thể đọng lại ở rãnh mũi, nhất là khi thoa nhiều lớp.

Nên điều chỉnh gì trước khi đi khám?

Có thể bắt đầu bằng các thay đổi an toàn: làm sạch nhẹ nhàng, rửa kỹ vùng nếp mũi nhưng không chà xát; vệ sinh gọng kính; thay khẩu trang khi ẩm; tránh thoa quá dày sản phẩm ở cánh mũi; tẩy trang kỹ nếu dùng kem nền hoặc chống nắng chống nước. Mục tiêu là giảm bít tắc và ma sát, không phải làm da “sạch kin kít”.

Nếu da quanh mũi đang đỏ rát, bong vảy hoặc châm chích, nên tạm tránh thử nhiều hoạt chất cùng lúc. Tẩy da chết mạnh, lột mụn liên tục hoặc nặn đầu đen bằng lực lớn có thể làm hàng rào da yếu hơn và khiến tình trạng kéo dài.

Với mụn viêm tái phát quanh mũi kèm da dầu rõ, bác sĩ có thể cân nhắc kế hoạch kiểm soát mụn cá nhân hóa. Công nghệ AviClear 1726 nm có thể được xem xét trong một số trường hợp mụn viêm liên quan tuyến bã, nhưng không dành cho sợi bã nhờn đơn thuần và không thay thế thăm khám.

Khi nào mụn quanh mũi cần khám sớm?

Nên khám nếu nốt quanh mũi sưng đau nhiều, đỏ lan, có mủ nhiều, sốt, đau tăng nhanh hoặc từng bị nặng hơn sau khi tự nặn. Đây không còn là tình huống chỉ nên chăm sóc tại nhà. Bác sĩ cần đánh giá mức độ viêm, nguy cơ nhiễm trùng và hướng xử trí phù hợp.

Cũng nên khám nếu mụn quanh mũi tái phát nhiều lần, kèm đỏ bong rát ở rãnh mũi, hoặc không rõ đó là mụn, sợi bã, viêm da tiết bã hay kích ứng sản phẩm. Chẩn đoán đúng giúp tránh dùng sai sản phẩm hoặc tự bôi thuốc kê đơn không phù hợp.

THS.BS Trình Ngô Bỉnh: “Vùng quanh mũi thường có dầu thừa và nhiều nếp gấp nên dễ bít tắc, nhưng không phải chấm nào ở mũi cũng là mụn cần nặn. Khi có đau, đỏ lan hoặc tái phát, người bệnh nên được khám để phân biệt mụn viêm với kích ứng hay bệnh da khác.”

Câu hỏi thường gặp

Chấm đen quanh mũi có phải lúc nào cũng là mụn đầu đen không?

Không. Chấm nhỏ quanh cánh mũi có thể là sợi bã nhờn, mụn đầu đen hoặc chất đọng trong lỗ chân lông. Sợi bã thường khá đều và quay lại nhanh. Nếu có nốt đỏ đau, mủ hoặc viêm, nên khám để phân biệt và tránh nặn sai cách.

Đeo khẩu trang có làm mụn quanh mũi nặng hơn không?

Có thể, nhất là khi khẩu trang ẩm, cọ xát lâu hoặc dùng trong môi trường nóng. Ma sát và bí ẩm có thể làm vùng quanh mũi dễ nổi nốt hơn. Nên thay khẩu trang khi ẩm, chọn kích cỡ vừa và làm sạch nhẹ nhàng sau khi đeo lâu.

Có nên dùng miếng lột mụn ở mũi thường xuyên không?

Không nên lạm dụng. Miếng lột có thể lấy đi phần chất bít tắc bề mặt tạm thời nhưng dễ gây đỏ rát, kích ứng hoặc làm da quanh mũi nhạy cảm hơn nếu dùng nhiều. Nếu đầu đen hoặc mụn viêm tái phát, nên được tư vấn hướng kiểm soát phù hợp.

Mụn quanh mũi khi nào cần đi khám?

Nên khám nếu nốt sưng đau nhiều, đỏ lan, có mủ, sốt, tái phát liên tục hoặc nặng hơn sau khi tự nặn. Cũng nên khám khi vùng rãnh mũi đỏ bong rát kéo dài vì có thể không phải mụn trứng cá đơn thuần.

Thông tin chỉ mang tính tham khảo. Cần tư vấn chuyên môn từ bác sĩ da liễu để được chỉ định điều trị phù hợp.